W ramach II Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Wzmacnianie odporności psychicznej. Logoprofilaktyka depresji i zachowań suicydalnych” w Krakowie miał miejsce wykład Tomasza Gubały zatytułowany „Logoprofilaktyka w praktyce”
Jakie tematy zostały poruszone podczas wykładu?
Wykład Tomasza Gubały pt. „Logoprofilaktyka w praktyce” skupia się na tym, jak przełożyć głęboką teorię logoterapii Viktora Frankla na język zrozumiały dla dzieci i młodzieży. Prelegent – jako twórca pojęcia logoprofilaktyki – dzieli się praktycznymi metodami i narzędziami wypracowanymi w ramach Fundacji Archezja.
Oto kluczowe wątki i przesłania tego wystąpienia:
1. Rola człowieka, nie narzędzia [03:26]
Gubała podkreśla, że każdy program profilaktyczny jest zaledwie narzędziem (porównuje go do ostrego dłuta lutnika). To, czy przyniesie on efekt, zależy od osoby realizatora (rodzica, wychowawcy, katechety), który sam musi „czuć” logoterapię, mieć przemyślane wartości i autentycznie nimi żyć.
2. Praca symbolem i obrazem (Jak pokazać sumienie?) [04:40]
Praca z młodszymi dziećmi (klasy 3-6) wymaga odejścia od skomplikowanych definicji filozoficznych na rzecz metafor:
- Sumienie jako kompas: Prelegent fizycznie pokazuje kompas, wyjaśniając dzieciom, że współpracuje on z polem magnetycznym ziemi – tak jak sumienie z obiektywnym dobrem. Jeśli trzymamy je tylko w kieszeni i nie ćwiczymy korzystania z niego, w krytycznym momencie będziemy bezradni.
- Decyzja jako strzał z łuku [22:29]: Grzech (z greckiego hamartia) to dosłownie „chybienie celu”. Aby trafić i odkryć sens, młody człowiek musi podjąć ryzyko, napiąć łuk (mieć hart ducha) i wyraźnie widzieć cel.
3. Eksperyment z kołem rowerowym i siła autorytetu [11:03]
Podczas wykładu przeprowadzany jest widowiskowy eksperyment fizyczny z kołem od roweru (wykorzystujący efekt żyroskopowy):
- Koło nieruchome symbolizuje dziecko bez wewnętrznego punktu oparcia – łatwo upada pod wpływem najmniejszej presji rówieśniczej (alkohol, papierosy).
- Rozpędzenie koła symbolizuje przekazanie dziecku energii, solidności i zasad przez autorytet ojca/wychowawcy.
- Podłączenie „ojca” do zasilania [13:14]: Gubała zaznacza, że ziemski autorytet nie zadziała, jeśli sam nie jest podłączony do wyższego źródła wartości (Absolutu).
- Efekt kryzysu [14:59]: Gdy rozpędzone koło zostaje obciążone (kryzys w życiu dziecka), nie przewraca się, lecz zaczyna szybciej rotować wokół punktu podparcia. Jeśli tym punktem są prawda, wolność i miłość – dziecko przetrwa próbę.
4. Pięć wymiarów człowieka (Model CUDER) [07:49]
W logoprofilaktyce trójwymiarowa antropologia Frankla (ciało, psychika, duch) dla celów warsztatowych została rozpisana na 5 obszarów: ciało, umysł, duchowość, emocje i relacje. Prelegent krytykuje współczesną szkołę za „szatkowanie świata” na osobne przedmioty i podkreśla, że profilaktyka musi widzieć dziecko jako spójną całość oraz obejmować całe jego środowisko i rodzinę.
5. „Przewrót kopernikański” w wychowaniu [25:06]
Dzieci naturalnie chcą dawać (np. robiąc upominki z gliny dla mamy), jednak z czasem system konsumpcyjny uczy je postawy roszczeniowej („to mi się należy”). Kluczem logoprofilaktyki jest odwrócenie tego myślenia, by młody człowiek zaczął zadawać sobie pytanie: „Co ja mogę dać światu i innym?”, zamiast „Co będę z tego miał?”.
6. Metody przyciągania uwagi w dobie TikToka [28:23]
W czasach, gdy uwaga dziecka drastycznie się kurczy, Gubała proponuje konkretne metody:
- Pedagogika przeżyć (immersja w grę): Angażowanie młodzieży w wymagające gry terenowe, zamkowe czy planszowe, które oferują naturalny cyberdetoks (odstawienie telefonów) i zmuszają do bycia „tu i teraz”.
- Krótkie etiudy filmowe [30:32]: Wykorzystanie sztuki i metaforycznych filmów do inicjowania rozmów o kryzysach życiowych.
- Pudełko wdzięczności [32:40]: Proste, codzienne ćwiczenie polegające na własnoręcznym stworzeniu ozdobnego pudełka i wieczornym zapisywaniu na kartkach rzeczy, za które jest się wdzięcznym. Przełamuje to egocentryzm i angażuje sferę manualną, psychiczną oraz duchową.
Podsumowanie i „dobra/zła wiadomość” [18:57]: Każdy dorosły ma przywilej i moc zmieniania świata poprzez zmianę samego siebie. Dobra wiadomość jest taka, że jesteśmy dla dzieci autorytetami i będą nas naśladować w trudnych chwilach. Zła wiadomość niesie dokładnie to samo zastrzeżenie – dzieci widzą nasze błędy i również je powtórzą. Wykład kończy się zaproszeniem do nowo otwieranej Szkoły Logoprofilaktyków.